Sezer Yeşiltaş » 2007

Windows’ta Linux dosya sistemleri

Nisan 18th, 2007 | 2 Comments | Posted in Linux

Windows’ta Linux dosya

Linux ve Windows’u birlikte kullananların en temel gereksinimlerinden biri, her iki sistemden de sabit, taşınabilir veya usb disklere erişebilmektir. Forumlarda ve mail listelerinde gördüğüm kadarıyla özellikle Linux ile yeni tanışanlar böyle bir sıkıntının varlığından henüz haberdar olmadıkları için karşılaştıkları durumları araştırmakta ve yorumlamakta bir hayli zorluk çekip vakit kaybetmektedirler.

Linux ve Windows farklı dosya sistemleri kullanırlar bu nedenle dosya okuma ve yazma işlemlerini kendi bildikleri formatta yapabilirler. Zaten her ikisi de kurulum esnasında, kurulacağı disk bölümünü kendilerine uygun dosya sitemiyle formatlarlar.

Windows eski sürümlerinde FAT daha sonra FAT32 dosya sistemlerini kullanmaktaydı. NT,XP ve Vista sürümlerinde NTFS dosya sistemini kullanmaya başlamıştır. Microsoft bu 3 dosya sistemini de kendi ihtiyaçlarına göre geliştirmiştir, erişim için kütüphaneler sunmakta ancak yazdığı kodların kaynağını ticari bir kuruluş olduğu için kapalı tutmaktadır. Bununla birlikte diğer dosya sistemlerini açık kaynak kodlu olanları da dahil olmak üzere desteklememektedir. Kısaca siz farklı bir dosya sistemi kullanmışsanız buna Windows üzerinden ulaşamıyorsunuz. Bu duruma şimdi tanıtacağım Ext2IFS adında bir program tarafından çözüm üretilmiştir:
http://www.fs-driver.org/

Bu program sayesinde Windows’ta EXT2 veya EXT3 formatlı dosya sistemlerini bir disk olarak görüp kullanabiliyorsunuz, NTFS formatlı sabit veya taşınabilir diskler’den farksız bir kullanım sağlıyor. Her ne kadar çok faydalı bir uygulama gibi görünse de sahip olduğu yetenekleri ile kötü niyetli kullanıma da açık bir program.

Bu ilginç programı kullanırken dikkat edilmesi gereken bazı konular var, Linux işletim sistemi seviyesinde dosyalarda nasıl bir yetkilendirme olursa olsun, Ext2IFS ile Windows’tan bu disk üzerinde her türlü yetkiye sahip olacaksınız, üzerinde Linux kurulu bir diskin sistem dosyalarında veya root yetkisi gerektiren dizinlerinde yapacağınız en ufak yanlış bir değişiklik, Linux’unuzun hasar almasına ve bir daha açılmamasına neden olabilir. Ayrıca hassas bilgileriniz için bu uygulamanın yetenekleri nedeniyle “nasıl olsa sadece kendi kullanıcımla erişebiliyorum” düşüncesine sahip olmamalısınız.

Ext2IFS’i ilk kurduğunuzda bilgisayarınıza bağlı Ext2/Ext3 dosya sistemlerini tespit edip bir defalığında bir sürücü harfi ile eşleştirecektir.

Artık Ext2/Ext3 dosya sistemlerini bir disk olarak görebiliyor olacaksınız:

Diskin özellikleri sayfası:

Linux işletim sistemlerinde kullanılan dosya sistemleri ve Windows dosya sistemlerine erişim ile ilgili durum ise şu şekilde:

Linux işletim sistemleri genelde EXT2 ve EXT3 dosya sistemlerini kullanırlar bununla birlikte bazı dağıtımlar XFS,REISERFS gibi dosya sistemlerini tercih etmişlerdir. Her birinin farklı performans avantajları ve dezavantajları bulunmaktadır:

http://linuxgazette.net/102/piszcz.html

FAT, FAT32 her ne kadar Windows’a ait dosya sistemleri olsa da Linux işletim sistemleri tarafından kullanılabilmektedir. Bir başka Windows dosya sistemi olan NTFS için özgür yazılımcılar çalışmaya devam ediyorlar:

http://linux-ntfs.org/
http://www.ntfs-3g.org/

Bu arada ulusal işletim sistemi Pardus Linux, NTFS dosya sistemini görmek için gerekli yazılımları içermektedir. Pardus ile FAT ve FAT32 sorunsuz kullanılabilmekte, NTFS dosya sistemlerini de okuyup yazabilmektedir:
Pardus hakkında bilgi:
http://www.yesiltas.net/sezer/2007/03/pardus.html

Linux üzerinde windows programları

Nisan 7th, 2007 | 1 Comment | Posted in Linux, açık kaynak, emulator, pardus

Linux’ta windows programları çalışır mı? Normalde: “hayır çalışmaz”.

Ama bir grup özgür yazılımcı Wine adını verdikleri projeyle bunu mümkün hale getirmişler. Peki bunu nasıl başarmışlar?
Programların çalışma mantığı, üzerinde çalıştıkları işletim sisteminin kütüphane fonksiyonlarını çağırarak bilgisayara hükmetme felsefesine dayalıdır. Windows, kapalı bir işletim sistemi olduğu için bu kütüphane fonksiyonları sadece Microsoft tarafından geliştirilmekte ve kodları kapalı tutulmaktadır, buna rağmen eğer siz aynı fonksiyonları, aynı isimde, aynı işleri, Linux üzerinde yapabilecek şekilde Linux için yazmayı başarabilirseniz Windows programlarının Linux’ta çalışmasını sağlayabilirsiniz., işte Wine geliştirme ekibi bunu başarmış, windows kütüphane fonksiyonlarını Linux için baştan yazmışlar.

Wine başarılı bir proje: Eğer öyle olmasaydı Google, Picasa’nın Linux sürümünü Wine altyapısı üzerinde yayınlamazdı. Hatta Google, Picassa’yı Wine üzerinde çalıştırabilmek için bu projeye katkıda bile bulunmuştu:
http://picasa.google.com/linux/index.html

Wine önemli bir proje: Linux kullanıcılarının en sık karşılaştığı 2 temel sıkıntıdan biri windows oyunlarını Linux’ta oynayamamak, diğeri ise kendileri için kritik programların Linux versiyonlarına alışamamak. Bu nedenle büyük bir isteğe sahip olsalar da, Windows’larından vazgeçemeye cesaret edemiyorlar, Wine bu cesareti verebilecek bir proje.

Wine hala geliştirilmekte, tüm windows programlarını henüz çalıştıramıyor ve bazıları gerçekten verimsiz çalışıyor ama düzgün çalışan uygulamaların kullanıcılar tarafından ipuçları ile birlikte paylaşıldığı siteye gözatınca yabana atılmayacak bir liste çıkıyor karşınıza:
http://appdb.winehq.org/

Geçen sene Pardus’un geliştirici ekibinden Wine deneyimlerimizle ilgili fikirlerimiz istenmişti. Şunları yazmıştım:

“Ocak 2006′da Pardus’u ilk kurduğum zamanlarda, Windows’suz olmayacağını düşünüyordum, bu nedenle wine çok ilgimi çekmiş üzerinde çok zaman harcamıştım. Bu dönemde ilk farkettiğim şey linux’çuların pek wine’dan hoşlanmadığı idi, dolayısıyla soru sormaya çekiniyor ve wine daha fazla gelişmez diye düşünüyordum.”

* * *
“Ben giderek Windows programlarına ihityacı azalan bir kullanıcıyım, Linux ve Pardus ile yeni tanışan bir çok kişiyi wine ile desteklemek gerektiğini düşünüyorum, bu cesaret verici olacaktır. Zaten her insanın içinde bulunan araştırma ve keşfetme içgüdüsü onları bir süre sonra kullandığı tüm programların Linux alternatiflerini bulmaya itecektir.”

Resimdeki gibi, bir Linux dağıtımında Wine sayesinde IE6.0, MS Power Point, Notepad ve Solitare’i bir arada görebilirsiniz:

Pardus 2007 Beryl Manager Gösterisi

Nisan 7th, 2007 | 2 Comments | Posted in Linux, açık kaynak, pardus

Pardus 2007′ye Beryl Manager pencere yöneticisini kurduktan sonra bilgisayar kullanmanın keyfi yüzlerce kat artıyor. Bu pencere yöneticisi sayesinde yapabildiklerinizi görünce gözlerinize inanamayacaksınız. Bir video hazırlamayı düşündüm ama zaten youtube’da bir çok video var, bunlardan iki tanesini buraya ekliyorum: