Akıllı telefonlar, Web 2.0 ve sosyal ağ kültürü bir çok mobil ve web projesini hayatımıza soktu. Bu projelerin büyük kısmı hayatta kalamazken bazıları müthiş gelişim gösterdiler.
Gelişim gösterebilen projelerden birine sahip olabilmek heyecanı, yeni girişimcilerin sürekli yeni projelerle karşımıza çıkmasına neden oluyor. Bu kadar projeyle karşı karşıya gelince insanın aklına şu soru takılıyor: tutmama ve yaygınlaşmama gibi çok yüksek oranlı risklerin olmasına rağmen bu yatırımlar nasıl yapılabiliyor?
Elbette her proje yarın milyonlarca kullanıcısı olacakmış gibi yatırımlarla ortaya çıkmıyor, burada anahtar kelime ölçeklenebilirlik. Eğer ölçeklenebilir bir donanım ve yazılım mimarına sahipseniz küçük bir yatırımla sistemi çalıştırır ve gerektiğinde büyüterek devam edersiniz. Eğer projeniz büyümüyorsa sadece küçük bir yatırımı kaybetmiş olursunuz. Bu durumda, projenizle ortaya koyduğunuz fikir, sunduğunuz özellikler, karşıladığınız ihtiyaçlar kadar sistemi nasıl tasarladığınız da çok kritik bir öneme sahip oluyor.
Ne zaman ve ne kadar hızlı büyüyebileceğini kestirmesi zor, alt yapı yatırımını sadece gerektiğinde yapabilmek için tasarladığımız projelerde ya da anlık yüksek kaynak gerektiren işlerde ilk akla gelen artık cloud hizmetlerinden faydalanmak oluyor. Cloud çözümleri ile en mantıklı(verimli) yatırımları yapabiliyorsunuz, kaynakların kullandığınız kadarını ödüyorsunuz.
Cloud hizmetleri uzun süredir hayatımızda büyük rol oynuyor. Takip edenler bilir, hem hizmet alan hem de hizmet veren olarak son zamanlarda büyük gelişim içinde olduğunu gözlemliyoruz.
Hizmet alanlar makina, network, storage yatırımı yapmadan projelerini çalıştırabiliyor ve kullandıkları kadar ödüyorlar.
Hizmet verenler ise ellerinde büyük fiziksel makina parkını, küçük parçalara bölüp operasyonel işleri otomatikleştirerek en verimli şekilde kullanmanın yolunu bulmuş durumdalar.
Bu modelde özetle “kazan kazan” anlayışı hakim. Bu anlayışın olduğu her yerde başarı neredeyse kaçınılmaz oluyor.
Geocities ile başlayan ve 12-13 yıldır süregelen kişisel web sitelerim için sadık bir hosting müşterisiyim. Bu süre içerisinde yerli yabancı bir çok hosting firmasından amatör olarak hizmet aldım. Shared serverlardan aldığım dandik(ucuz) hizmetlerden tutun colocation ve vps’lere kadar geniş bir yelpazede deneyimlerim oldu.
Benim cloud ile tanışmam ise bir hobi projesinin sunucu tarafını host edeceğim bir yer ararken, Google’ın AppEngine hizmetine java desteği sağlamasıyla oldu. Google AppEngine bir cloud hizmeti ve belli limitler altında tamamen ücretsiz. Android için geliştirdiğim aScore programının sunucu tarafı 2 senedir Google’a emanet ve bugüne kadar tık demedi 
Google, AppEngine hizmeti ile geliştiricilere bir platform sunuyor. Geliştiriciler bu platforma uygulamalarını koyuyorlar ve cloud’ta host edilmesini sağlıyor. Network, disk, cpu, memory gibi altyapı birimleri developerlardan tamamen izole edilmiş durumda. Bu tip cloud hizmetlerine Platform as a service (PaaS) adı verilmiş.
Bir çoğumuzun günlük hayatta sıkça kullandığı cloud hizmetleri de var. Mesela gmail,flickr,dropbox vb. Bu tip verisi internette olan web uygulaması tipindeki hizmetlere de Software as a service (SaaS) adı verilmiş.
Amazon’un da cloud hizmetleri var, bu hizmetler yukarıda bahsettiğim PaaS ve SaaS’tan biraz daha farklı, çünkü bu hizmetlerle size, storage, network altyapısı ve makina sağlanabiliyor. Tüm bu alt yapıyı kendiniz konfigüre ediyor ve kullanıyorsunuz. Amazon’un verdiği bu alt yapı sunma hizmetlerine de Infrastructure as a service (IaaS) adı verilmiş.
Cloud ile ilgili bir çok bilgi ve kavramı wikipedia’da da bulabilirsiniz. Ben bu bölümde biraz Amazon cloud hizmeti deneyimlerimden bahsetmek istiyorum.
Amazon verdiği cloud hizmetlerini Amazon Web Services (AWS) adı altında bir araya toplamış. Bunlardan üzerinde en çok uğraştığım Elastic Compute Cloud (EC2) hizmeti oldu. Bu hizmet ile XEN sanallaştırma ortamı kullanılarak müşterilere değişik konfigürasyonlarda sanal makinalar veriyorlar. Verdikleri makinalarda hazır bir Linux dağıtımı veya Windows işletim sistemi olabiliyor. Burada tercih bize kalıyor.
Amazon’un sunduğu cloud hizmetlerinden, web üzerinde bir yönetim konsoluyla (AWS Management Console) ihtiyaç duyduğunuz bir çok işlem yapılabiliyor. Ayrıca hazırladıkları web service’leri kullanarak her türlü işlem gerçekleştirilebiliyor. WEB servislerini kullanarak bazı işlemleri otomatize etmek ya da farklı yönetim uygulamaları da yapmamız mümkün, mesela iPhone için yapılan iAWS ve bir Firefox plugini olan ElasticFox oldukça başarılı örnekler. Cloudfoundry ise Amazon’un IaaS hizmetini Google AppEngine’e benzer bir Paas’a çevirebiliyor, tabiki arka tarafta Amazon Web Servislerini kullanarak…
AWS Management Console
EC2′ya geri dönersek,
Bir EC2 sunucusuna sahip olmak için ilk olarak Amazon Machine Image (AMI) adı verilen image’lardan birini tercih etmemiz gerekiyor.
Image’ların arasında Amazon’un sunduğu Quick Start AMI’ları kullanarak hızlıca bir sunucu oluşturabiliyoruz.
Aynı zamanda herkes kendi AMI’ını hazırlayıp istediği zaman bunu kullanıp sunucu oluşturabiliyor. Mesela bir Centos dağıtımı üzerine apache,mysql,php kurup bu sunucudan bir image oluşturabiliyor aynı zamanda public kullanıma açabiliyoruz.
Sunucu yazılımı geliştiren firmaların da kendi ürünlerini kurup konfigüre ettiği ve resmi olarak sunduğu AMI’lar da var. Mesela Oracle ile birlikte hazırlanmış, üzerinde Oracle DB kurulmuş ve konfigüre edilmiş AMI’ları kullanabiliyoruz. Wowza Media Server kurulu AMI’lar da buna örnek verilebilir.
Son olarak Ubuntu gibi belli bir topluluk olarak, EC2 üzerinde çalışması için resmi olarak hazırlanan AMI’lar da var.
Kısacası, bir hayli alternatifimiz olan bu listeden, ihtiyaç duyduğumuz işletim sistemi ve servislerle ilgili en uygun AMI’yı seçerek sunucumuzu oluşturmamız gerekiyor. Seçimimizi yaparken dikkat edilecek bazı konular var, bunlarla ilgili bir kaç önerim olacak:
İşletim Sistemi
AMI seçerken genelde açıklama bölümünde sunucunun çalıştığı işletim sistemi de belirtilir. Bazı AMI’lara ihtiyaca göre özellikler eklenmiştir, eğer web’de o image’ın oluşturulma amacıyla ilgili güvenilir bir sayfa veya dökümandan referans almadıysanız uzak durun derim. Çünkü gerçekten doğru optimize edilmemiş ya da gerçekten ihtiyazcınızın ötesinde konfigüre edilmiş olabilir. Burda önerim, Ubuntu’nun resmi sitesinde belirttiği ya da Amazon Linux işletim sistemli AMI’lardan birini kullanarak kendi ihtiyacınıza göre sunucu yazılımları kurmak olacaktır.
Özellikle Amazon Linux AMI’ları gerçekten yüksek performansa ve güvenlik önlemlerine sahip. Ubuntu ve Amazon Linux’u aynı iş için denedim ve gerçekten hissedilir bir fark gözlemledim.
Denenemelere hızlı bir giriş için Amazon’un hazırladağı Quick Start AMI’larını da kullanabilirsiniz.
Architecture (32/64 bit)
Bir sunucu oluşturuken karar vermeniz gereken konulardan biri de sanal makinanın donanım olarak nasıl bir konfigürasyona sahip olacağıdır. Size micro instance adı verilen 613 MB hafızaya sahip bir konfigürasyondan, 68 GB hafızaya veya 33.5 ECU (1 ECU = 1 GHz 2007 Xeon işlemci) ‘ya sahip konfigürasyona kadar geniş bir seçenek listesi sunuyor.
Eğer small veya medium sunucular istiyorsanız AMI’yı 32 bit architecture seçmelisiniz. Daha büyük sunucular için ise 64 bit AMI’ları tercih etmelisiniz. AMI açıklamalarında 32/64 bit platform bilgisi muhakkak belirtilmiştir.
Root Store
İlk defa EC2 ile haşır neşir olduğunuzda Root Source tercihinin temel avantaj/dezavantajalarından pek haberdar olunamıyor. AMI seçerken iki farklı tipte Root Store seçeneği göreceksiniz.
EBS: Bu AMI ile oluşturduğunuz sunucularda, yönetim kosolundan istediğiniz anda yeni bir AMI oluşturabiliyorsunuz. Bu özellik sunucu sayısını arttırarak ölçeklenebilen sistemler için çok önemli. Gerekli kurulumları, ayarları yapıp hizmet verir duruma getirdiğiniz bir sunucudan yeni bir private AMI oluşturup gerektiğinde bu AMI’yı kullanarak sunucu sayınızı arttırabilirsiniz.
EBS Boot’un bir başka avantajı ise düşük ve ucuz donanım konfigürasyonlu Micro Instance adı verilen sunuculardan oluşturabilmeniz.
Instance: Pek bir avantajını bulamadım. Sadece bu daha eski bir yöntem olduğu için daha çok public AMI bulma şansınız var.
Region
Amazon sunucularınızı, Avrupa,Amerika veya Asya’da farklı merkezlerde oluşturma imkanı veriyor. Eğer siz Avrupa lokasyonlu bir sunucuya sahip olmak istiyorsanız AMI’ın bu lokasyon için oluşturulmuş olması gerekiyor.
Artık istediğiniz gibi bir sunucu oluşturabilirsiniz. Sunucularınızı çoğaltmak, onlara birer IP set etmek, önlerine bir load balancer koymak, firewall tanımlarını yapmak gibi konular yine AWS Management Console’dan dakikalar mertebesinde yapılabilen işlemler.
]]>Bugün yine benzer şekilde Windows yüklü bilgisayarınızda bir Linux işletim sistemi kullanmanızı sağlayacak bir yöntemden bahsedeceğim. Bu defa herhangi bir sanal makina yazılımı kullanmanıza gerek olmayacak, Linux’u direk Windows üzerinde çalıştırabileceksınız…
Linux, kabaca bilgisayarınızın aygıtlarına hükmeden bir çekirdek yazılımı ve bu çekirdeği kullanan servisler ve masa üstü yazılımları bütünü olarak düşünülebilir. Eğer bir Linux çekirdeğini Windows üzerinde çalıştırabilirseniz, bu çekirdeği kullanan diğer tüm programlarını da Windows üzerinde çalıştırmayı sağlayabilirsiniz. İşte bu düşünceyi Cooperative Linux başarmış. Kısa adı coLinux olan bu yöntem ile Linux çekirdeği Windows ortamında çalışabilir hale getirilmiş. Bu çekirdek Windows 2000/2003/XP ve 32 bit Vista üzerinde çalışabilmekte. Kurulum yapıldıktan sonra Windows üzerinde tüm fonksiyonları ile bir Linux işletim sistemine sahip olabiliyorsunuz.
coLinux‘tan, bir sanal makina üzerinde Linux çalıştırmaya oranla çok daha fazla performans alabiliyorsunuz, çünkü donanım parçalarınızın sümulasyonunu değil, direk kendilerini kullanabiliyorsunuz. Grafik arayüzleri gösterebilmek için ise açık kaynak kodlu Xming X Server‘dan faydalanmışlar, o da Windows ortamında çalışan çok başarılı bir X server yazılımıdır.
andLinux ise coLinux‘u kullanarak hazırlanmış ancak bünyesinde tam bir Ubuntu işletim sistemini barındıran bir program, her ikisi de açık kaynak kodlu projeler. Ubuntu, masaüstü Linux dağıtımları arasında en populer olanıdır, bu nedenle ben de andLinux kurmayı tercih ettim.
andLinux için iki seçeneğiniz var birisi XFCE, diğeri ise KDE masaüstü içeriyor. Eğer sadece server yazılımları çalıştıracağınız bir Linux ortamı istiyorsanız XFCE tercih etmeniz daha mantıklı olabilir. Gerçek bir masa üstü deneyimi yaşamak istiyorsanız KDE tercih etmelisiniz. Ben KDE masa üstünü tercih ettim.
- download sayfalarından tercih ettğiniz masa üstüne uygun andLinux’u indirebilirsiniz.
- İndirdiğiniz programı çalıştırdığınızda bir kurulum sihirbazı sizi yönlendirecek, Next tuşlarına basarak kurulumu kolayca yapabilirsiniz.
- Kurulum programı, GPL lisansı için onay istedikten ve kurulum lokaysonunu soracak daha sonra da andLinux’a ayrımak istediğiniz memory (hafıza) miktarını soracaktır, bu değeri en az 256 MB seçin, eğer bilgisayarınız 1GB’ın üstünde bir hafızaya sahipse 512 MB verebilirsiniz. Bu hafıza miktarı tamamen andLinux’a tahsis edilmeyecek, hafıza Windows ile paylaşılacak. Yani aslında siz bir üst sınır tayin etmiş oluyorsunuz, gerek olmadığı zamanlar verdiğiniz bu hafıza andLinux tarafından kullanılmayacak. Bu da sanal makina üzerinde Linux kullanmayla kıyaslayınca çok önemli bir özellik olarak ortaya çıkıyor.
- Kurulum programı ses özelliğini isteyip istemediğinizi sonra da uygulamanın otomatik başlatılmasıyla ilgili tercihinizi soracak.
- automatically as a NT service seçerseniz bilgisayarınız açıldığında andLinux otomatik olarak kullanılabilir durumda olacaktır.
- manually as a NT service seçerseniz services uygulamasından istediğiniz zaman kendiniz başlatmanız gerekecek.
- Kurulum programı, sahip olacağınız Linux ortamı ile Windows ortamı arasında dosya paylaşım yöntemini soracaktır. Ben Samba tercih ettim ama dosya paylaşımı sağlıklı çalışmadı, belki bir sonraki Samba ayarları ekranında hata yapmışımdır. Dosya paylaşımı için using COFS seçeneği daha kolay görünüyor.
- Kurulum bittikten sonra bilgisayarı muhakkak kapatıp açmak gerekiyor.
Bilgisayarı yeniden başlattıktan sonra sistem tepsisinde, hızlı başlat çubuğunda ve masa üstünde andLinux ile ilgili ikonlar göreceksiniz. Sistem tepsisinde KDE logosuna tıkladığınızda bazı uygulamalara hızlı erişim yapabildiğinizi göreceksiniz. Ayrıca hızlı başlat menüsüne yerleşen console programını kullanarak komut satırından istediğiniz programları çalıştırabilirsiniz.
Türkçe klavye ve bölge ayarlarınızı da yaptıktan sonra artık Linux ve Windows’u birlikte bilinen en konforlu şekilde kullanmaya başlayabilirsiniz:
- Sistem tepsisinde yer alan KDE menüsünden KControl programını çalıştırın.
- Regional & Accessibility menüsünden Keyboard Layout seçeneğine gidin.
- Available Layout bölümünden Turkey’i seçip ekleyin, sağ tarftaki listeden Turkey en üstte olacak şekilde sıralamayı değiştirin.
- Tarih ve saat ayarları için de System Administration menüsünden Date&Time seçeneğine gidin.
- Burada İstanbul’u seçin, ayarlar otomatik olarak yapılacak.
andLinux size bir KDE masaüstü sunmuyor ama KDE menüsünden veya komut satırından tüm programları çalıştırabilirsiniz.
Kurulumu yaptığınız dizinde, Launcher klasörünün altında menu.txt dosyasını düzenleyerek KDE menünüzü zenginleştirebilirsiniz. Yine bu klasörede menu.exe’yi çalıştırarak KDE menüsünün sistem tepsisine yerleşmesini sağlayabilirsiniz.
Launcher altında yer alan .exe uzantılı programları kullanarak, Windows’ta yer alan dosyaları Linux programları ile ilişkilendirebilirsiniz. Mesela .txt uzantılı dosyaları andKate.exe ile ilişkilendirirseniz artık tüm text dosyalarınız kate programı ile açılacaktır. Bu özellikle inanılmaz bir hibrid kullanım sağlayabiliyorsunuz.
Ubuntu 7.10 sürümünde ön tanımlı bulunan tüm programlar kurulu olarak geliyor ama siz daha fazla program kurmak isteyebilirsiniz, bunu da KDE menüsünde yer alan Synaptic programı ile yapabilirsiniz, siz sadece istediğiniz programı seçiyorsunuz, tüm bağımlılıklar Synaptic tarafından çözülüyor, indiriliyor ve kuruluyor:
Windows ortamlarında çalışmayan bir çok başarılı Linux programını artık işletim sisteminizin bir parçası gibi kullanabilirsiniz. andLinux’a ip ile 192.168.11.150 adresinden erişebiliyorsunuz. andLinux Windows’ta bulunan ağı kullanabiliyor, windows’tan erişebildiğiniz tüm ip’lere erişebiliyor, bir internet bağlantınız varsa bunu da otomatik olarak paylaşıyor.
Artık Windows yüklü iş bilgisayarımda da çok sevdiğim Linux programlarından uzak kalmayacağım
Google Picasa, Google’ın bilgisayarınızdaki resimleri yönetmek için ürettiği bir masaüstü programı. Daha önce de Picasa ile ilgili bir yazı yazmıştım.
Geçtiğimiz günlerde Linux için Picasa‘nın yeni bir sürümü beta olarak yayınlandı. Kararlı sürümünde herhangi bir Linux dağıtımına kurabilmek için .bin uzantılı seçeneği indirip Pardus’a kurulum yapabiliyorduk. Beta sürümünde ise bu seçeneği vermemişler ama yine de aşağıdaki adımları takip ederek Picasa 2.7 Beta’yı Pardus’a kurmak mümkün:
- Öncelikle rpm2targz programını Pisi paket yöneticisini kullanarak kuruyoruz.
- Buradan Picasa 2.7 Beta sürümünün .rpm uzantılı dosyasını indiriyoruz.
- İndirdiğimiz dosyayı kök (root) dizine kopyalıyoruz.
- Kök dizinine gidiyoruz.
- root olup aşağıdaki komutu vererek rpm dosyasını tar.gz uzantılı dosyaya dönüştürüyoruz:
rpm2targz picasa-2.7.3736-7.i386.rpm
- aşağıdaki komutu vererek tar.gz dosyasını açıyoruz:
tar -zxf picasa-2.7.3736-7.i386.tar.gz
- aşağıdaki komutu vererek /usr/bin altında picasa için link yaratıyoruz:
ln -s /opt/picasa/bin/picasa /usr/bin/picasa
- aşağıdaki komutları vererek masaüstü ikonlarının oluşmasını sağlayabiliyoruz.
export SETUP_INSTALLPATH=/opt/picasa
/opt/picasa/bin/postinstall –root –create desktop
cp /opt/picasa/desktop/*.desktop /home/sezer/Desktop/
Eğer media detektörünü sistem tepsisinde görmek istiyorsanız masaüstünde Picasa ikonunu tıklayarak programın açılmasını sağlayıp Araçlar->Seçenekler bölümüne gidip Genel sekmesinde ilk kutuyu tıklayın:
2.7 Beta sürümünün önceki 2.2 karalı sürümünden en büyük farkı Picasa Web entegrasyonu, bu çok önemli değil diyorsanız 2.2 sürümünün .bin uzantılı dosyasını burada indirip üzerinde çift tıklayarak tüm bu işlemleri yapmadan kurulumu gerçekleştirebilirsiniz
.: Seçtiğiniz resimleri bir WEB albüme gönderebiliyorsunuz :.
Uzak Masaüstü Erişimi ve VNC
En konforlu uzak makinaya erişim yöntemi denebilir, yüksek ağ trafiği gerektirdiği için yerel ağlarda tercih edilir ancak internet hızındaki artış, internet üzerinden de masaüstü erişimini mümkün kılmaktadır. Uzak masaüstü erişiminde “açık RFB” protokolü kullanan VNC yazılımları bu amaca yönelik bir standart haline gelmiştir. Çalışma mantığı oldukça basittir, uzak makinaya kurulan VNC sunucusu, tüm masaüstü ve pencere görüntülerini, görüntü akışı şeklinde bize gönderir, bizim makinamızda bulunan VNC istemcisi (VNC viewer da denir) bir video oynatıcısı gibi çalışarak bu görüntüleri bize gösterir, tıpkı youtube’tan video seyreder gibi, VNC istemcisi fare ve klavye ile yaptığımız hareketleri sunucuya gönderir, sunucu da bu işlemleri üzerinde çalıştığı makinada gerçekleştirir.
RFB protokolünü geliştiren ve uygulayan RealVNC şirketi ücretli ve ücretsiz sunucu ve istemci yazılımları sunmaktadır. Hem Windows hem de Linux/Unix üzerinde çalışan açık kaynak kodlu VNC yazılımları da mevcuttur (TightVNC, UltraVNC, TurboVNC vb.). Bu yazılımlarla bir Windows makinadan bir Unix server’ı ya da bir Linux dağıtımından bir Windows makinayı kullanmak mümkün olabilmektedir. Tüm VNC yazılımları ortak bir protokol kullandığı için birbiriyle uyumlu çalışabilmektedir sadece RFB protokolü de sürekli gelişim içinde olduğu için aynı RFB sürümüne göre haberleşmeleri gerekir.
Diğer Uzak Masaüstü Erişim Yöntemleri
VNC dışında da uzak masaüstü erişimi sağlayan sitemler vardır mesela Microsoft Windows bunu kendi Remote Desktop yazılımı ile gerçekleştirir. Yerel ağlarda çok sorun yaşanmamakla birlikte Internet üzerinden uzak bağlantılarda bir çok karmaşık ayar yapmak gerekir: firewall ayarı, port yönlendirme veya virtual host tanımlama gibi. Bütün bu ayarlardan sizi kurtarıp, tarayıcınızla Internet üzerinde gezebiliyorsanız, başka bir ayar yapmanıza gerek olmadan uzak masaüstü bağlantı yapabileceğiniz sistemler de vardır, bu sistemler genelde sizinle uzak makina arasında kendi serverlarını kullanarak iletişim kurmanızı sağlar (GoToMyPC, TeamViewer vb.).
X Pencere Sunucuları (X Server)
Linux/Unix işletim sistemlerinde uygulamaların grafik arayüzleri (GUI), işletim sistemi üzerinde bulunan pencere sunucuları tarafından görüntülenir. Çalışma şeklini, klavye ve fare hareketlerini VNC sunucusuna ileten bir VNC istemcisine benzetebiliriz, yani aynı makinada hem görüntü istemcisi hem de sunucusu olduğunu farz edebiliriz. 1984′te kurulan bu sisteme X Window System adı verilmiştir, daha sonra X11 adını almıştır. Açık bir protokoldur ve MIT lisansına sahiptir. Uygulama ile onun grafik arayüzünü böyle bir mimari ile ayırmanın çok önemli getirileri olmuştur, açık dünya toplulukları protokolleri belirleyip Dünya ile paylaşarak, bu protokolleri kullanan bir çok özgür yazılımın ortaya çıkmasını sağlamış, sürekli gelişen, çok alternatifli ve özgür bir platform oluşmasına ön ayak olmuştur. X Window System‘in en önemli özelliği X server’ı yerel ağ veya internet üzerinde herhangi bir makinada tanımlayabiliyor olmanızdır yani çalışan herhangi bir uygulamanın grafik arayüzünü bir başka makinaya göndermesini sağlayabiliyorsunuz. Uzak masaüstüne erişim sistemi gibi bir yapı UNIX tabanlı sistemlerde temel özellik olarak X11 sayesinde 1984′ten beri vardır.
Bir Unix/Linux uzak makinasını grafik arayüzüyle birlikte nasıl yönetebilirim? Yukarıda bahsettiğim VNC ve diğer uzak masaüstü erişim yöntemleri ile bunu yapmak mümkündür ama hemen iki adet handikap göze çarpıyor:
- Bir uzak makina aynı anda bir kişi tarafından yönetilebilir/kullanılabilir.
- Yüksek bir ağ trafiğine neden olur.
Oysa telnet veya ssh ile bağlandığınız bir uzak makinaya “senin X Sunucun benim makinamdır” diyebilirseniz, telnet/ssh ile komut satırından çalıştırdığınız programın grafik arayüzü sizin makinanızda oluşacaktır hem de yukarıda bahsettiğim her iki handikapın da önüne geçerek…
Eğer siz de bir Linux/Unix makina kullanıyorsanız, Bu zaten bir X sunucusuna sahipsiniz anlamına gelir, aşağıdaki komutlarla uzak makinanın grafik arayüzlerini kenndi makinanıza yönlendirebilirsiniz. SSH ile bağlandıysanız:
- Öncelikle ssh bağlantısını şu komutla kurmalısınız, örnekteki IP: uzak makinanın IP’sidir. username: uzak makinada var olan bir kullanıcıdır.
- Bundan sonraki adımlar telnet adımları ile aynıdır.
Telnet ile bağlandıysanız:
- Uzak makinada DISPLAY değişkenini kendi IP’niz olarak belirtmelisiniz sonuna 0.0 eklemeyi unutmayın.
- X sunucunuza uzak makinanın size grafik arayüzü göndermesine izin vermelisiniz, bunun için kendi makinanızda aşağıdaki komutu vermelisiniz, örnekteki IP uzak makinanın IP’sidir.
Eğer bir Windows makina kullanıyorsanız, Bu sizin bir X sunucusuna sahip olmadığınız anlamına gelir ama hemen açık kaynak kodlu bir X sunucusu kurabilirsiniz mesela XMing
- Xming’ i kurduktan sonra komut satırında şu komutu girerek X sunucunuzu çalıştırabilirsiniz:
- Şimdi telnet veya ssh ile uzak makinaya bağlantı kurarak DISPLAY değişkenini kendi IP’niz olarak belirtmelisiniz sonuna 0.0 eklemeyi unutmayın.
Artık uzak makinada herhangi bir uygulama çalıştırıp görüntünün gelmesini bekleyebilirsiniz. Bu işlemi çok fazla sorun yaşamadan yerel ağlarda gerçekleştirebilirsiniz ancak internet üzerinden bir uzak makinaya ulaşmak istiyorsanız kendi makinanıza port yönlendirme yapmalısınız dışarıdan 6000 portuna gelecek istekleri kendi makinanızın 6000 portuna yönlendirmeniz gerekir. Uzak makinada DISPLAY değişkenini tanımlarken 0.0 yerine 0.1 kullandıysanız iletişim 6001 portundan başlayacaktır dolayısıyla 6001 portunu yönlendirmeniz gerekir, 0.2 için 6002 … ya da kendi makinanızı DMZ olarak tanımlarsanız dışarıdan gelecek tüm istekler direk sizin makinanıza iletilir.
Eğer uzak makinadaki bir uygulamaya Windows’tan tek tıklama ile ulaşmak istiyorsanız Xming bunu da sağlayabiliyor, ihtiyacınıza göre aşağıdaki komutlardan birini kullanabilirsiniz.
- Telnet ile erişebildiğiniz bir uzak makina ise
- SSH protokolü ile erişmek istiyorsanız
- Eğer şifre girmek istemiyorsanız:
Yukarıdaki örneklerde mozilla, konqueror ve ksnake uygulmalarını çalıştırdık, hepsi ayrı birer pencerede kendi makinamızda açıldılar, eğer uzak makinanız Linux ise ve masaüstünü kullanmak istiyorsanız
- KDE masaüstü için startkde komutunu
- Gnome masaüstü için gnome-session komutunu çalıştırmalısınız.
]]>
Google geçtiğimiz günlerde Google Desktop‘ın Linux sürümünü duyurdu. Bir an önce Pardus 2007.1 yüklü laptopımda denemek istedim ve bugün fırsat bulabildim.
Google Desktop‘ı indirmek için Google’ın sitesine gittiğimde küçük bir süpriz ile karşılaştım, yazılımı sadece .rpm ve .deb uzantılı paketler olarak hazırlamışlardı halbuki sevgili Pardus’umuz bu paketleri desteklemiyor, Pisi paket sistemini kullanıyordu.
Daha önceden rpm2targz adında bir uygulama sayesinde rpm paketlerinin tar.gz formatında sıkıştırılmış dosyalara dönüştürülebildiğini biliyordum. Eğer Pardus 2007.1, Google Desktop’ın ihtiyaç duyduğu bağımlılıkları en az Fedora,Suse kadar sağlıyorsa bu şekilde bir kurulum yapabileceğimi düşündüm ve Pardus beni yine şaşırtmadı…
Google Desktop kurmak için yapılacak işlemler adımı adım şu şekilde:
- Pisi paket yöneticisinden rpm2targz paketini bulup kuruyorsunuz.
- Şu linkten rpm uzantılı paketi indiriyorsunuz: http://desktop.google.com/linux/download.html
- Bir console açıyorsunuz (ne yazık ki) ve aşağıdaki komutları çalıştırıyorsunuz:
pardus sezer # cd /
pardus / # cp /home/sezer/Desktop/google-desktop-linux-1.0.1.0060.rpm .
pardus / # rpm2targz google-desktop-linux-1.0.1.0060.rpm
found gzip magic bytes
trying to decompress with gzip… OK
pardus / # tar -zxvf google-desktop-linux-1.0.1.0060.tar.gz
pardus / # exit
exit
sezer@pardus ~ $ gdlinux
sezer@pardus ~ $ cp /opt/google/desktop/bin/gdlinux /home/sezer/.kde3.5/Autostart
sezer@pardus ~ $ chmod 755 /home/sezer/.kde3.5/Autostart/gdlinux
sezer@pardus ~ $
- önce root (yetkili kullanıcı) oluyorsunuz. (su komutu ile)
- kök dizinine gidiyorsunuz. (cd / komutu ile)
- indirdiğiniz rpm uzantılı dosyayı kök dizinine kopyalıyorsunuz. (cp komutu ile)
- rpm dosyasını tar.gz formatına dönüştürüyorsunuz. (rpm2targz komutu ile)
- tar.gz dosyasını kök dizinde açıyorsunuz. (tar komutu ile)
- root (yetkili kullanıcı) modundan çıkıyorsunuz. (exit komutu ile)
- Google Desktop’ı çalıştırıyorsunuz. (gdlinux komutu ile)
- her açılışta otomatik çalışması için gdlinux komutunu autostart dizinine taşıyoruz.(cp komutu ile)
- autostart dizinine kopyaladığımız gdlinux komutuna çalışabilme yetkisi veriyoruz. (chmod ile)
Bir problem yaşamazsanız sistem çekmesine (tepsisine) Google Desktop imlecini göreceksiniz.
Daha önce kullanmayanlar için şimdi artık Google Desktop keşfetme zamanı. Keşfe iki kere ctrl tuşuna basarak başlayabilirsiniz:
Ayarlar ve kullanım hakkında tüm bilgiler için Google Desktop’ın web arayüzünü kullanabilirsiniz:
Eclipse kurmak:
Eclipse Pardus 2007 deposunda yer almaktadır, kurulumu gerçekleştirmek gerekiyor:
- Tasmayı çalıştırın
- “Sistem Seçenekleri” bölümünden “Program Ekle Kaldır”ı çalıştırın
- Açılan “Pisi Paket Yöneticisi” ni kullanarak eclipse’i kurun
SVN sunucusunu başlatmak:
SVN Sunucusu Pardus 2007′de ön tanımlı olarak bulunmaktadır sadece servisi başlatmak gerekiyor:
- Tasmayı çalıştırın.
- “Sistem Seçenekleri” bölümünden “Servis Yöneticisi”ni çalıştırın
- Servis listesinden “SVN Sunucusu” nu bulun ve başlatın
Bir SVN Deposu oluşturmak:
SVN client yazılımı Pardus 2007′de ön tanımlı olarak kurulu gelmektedir. SVN komutları ile depo oluşturmak gerekiyor:
- Oluşturulacak depoların root’u olarak /var/svn dizini kullanılacak bunun için bir kereye mahsus bu dizini oluşturmamız gerekiyor: mkdir /var/svn
- Şimdi bir depo oluşturabiliriz: svnadmin create /var/svn/depo
Bir SVN deposunun konfigürasyonu:
SVN deposunu oluşturduğunuz dizinde conf adından bir klasör göreceksiniz. Depo ile ilgili yetkileri burada bulunan dosyalarda yapabilirsiniz.
svnserve.conf dosyasını örnek olarak aşağıdaki gibi konfigüre edebilirsiniz, böylece herkesin depoya erişimine izin vermiş ancak depoda değişiklik yapabilmeyi yetkiye bağlamış oldunuz. Yetki ile ilgili konfigürasyonları da passwd ve authz dosyalarında yapacağınızı belirtmiş oldunuz:
anon-access = read
auth-access = write
password-db = passwd
authz-db = authz
passwd dosyasında deponuzu kullanacak kullanıcıları ve şifrelerini tanımlıyorsunuz:
[users]
sezer = parola
can = parola
authz dosyasında kullanıcı yetkilendirmesini yapabiliyorsunuz. Aşağıdaki basit örnekte sezer kullanıcısına tüm projelere (depoda yer alan tüm dizinlere) yetki verilirken can kullanıcısına sadece image projesine (image dizinine) yetki verilmiş, ayrıca tüm kullanıcılara tüm dizinleri okuma yetkisi verilmiş.
[/]
sezer = rw
* = r
[/can/]
can = rw
Gerekirse SVN deposunu kaldırmak için diskte ilgili depo için oluşan dizini silmek yeterlidir: rm -Rf /var/svn/depo
Eclipse ile SVN deposu kullanmak:
- Öncelikle Eclipse için SVN eklentisi kurmak gerekir. Bunun için iki tane çok temel eklenti vardır:
- Ben Subclipse kurdum. Kurulum sonrası projenizi oluşturup, proje üzerinde sağ tıklayarak Team->Share Project diyerek projenizi SVN deposuna gönderebiliyorsunuz.
Artık projeniz ile ilgili tüm versiyon ve kod kontrol operasyonlarınızı Eclipse üzerinde yapabilecek durumdasınız.
Deponuzda versiyonlamak istediğiniz dosyalar için Eclipse dışında bir araca ihtiyaç duyarsanız Pardus 2007′nin deposunda yer alan eSvn programını kullanabilirsiniz keşke TortoiseSVN programı Linux’ta da çalışabilseydi, yine de eSvn şık bir program ve tüm ihtiyaçları karşılayacak düzeyde.
Pardus 2007 kararlı deposunda yer almayan ama diğer test ve geliştirme depolarında yer alan SVN programları da var, bu programlara erişmek ve kurmak için öncelikle PisiBul programını kurmanız gerekiyor, PisiBUL sayesinde depoda olmayan bir çok programa erişebiliyor olacaksınız ancak bu programların henüz testleri tamamlanmamış olduğunu unutmamanız gerekir.
Aşağıdaki linkte SVN ile ilgili program, eklenti, hosting siteleri ile ilgili linkler bulabilirsiniz:
http://subversion.tigris.org/links.html
http://www.fs-driver.org/
Bu program sayesinde Windows’ta EXT2 veya EXT3 formatlı dosya sistemlerini bir disk olarak görüp kullanabiliyorsunuz, NTFS formatlı sabit veya taşınabilir diskler’den farksız bir kullanım sağlıyor. Her ne kadar çok faydalı bir uygulama gibi görünse de sahip olduğu yetenekleri ile kötü niyetli kullanıma da açık bir program. Bu ilginç programı kullanırken dikkat edilmesi gereken bazı konular var, Linux işletim sistemi seviyesinde dosyalarda nasıl bir yetkilendirme olursa olsun, Ext2IFS ile Windows’tan bu disk üzerinde her türlü yetkiye sahip olacaksınız, üzerinde Linux kurulu bir diskin sistem dosyalarında veya root yetkisi gerektiren dizinlerinde yapacağınız en ufak yanlış bir değişiklik, Linux’unuzun hasar almasına ve bir daha açılmamasına neden olabilir. Ayrıca hassas bilgileriniz için bu uygulamanın yetenekleri nedeniyle “nasıl olsa sadece kendi kullanıcımla erişebiliyorum” düşüncesine sahip olmamalısınız.
Artık Ext2/Ext3 dosya sistemlerini bir disk olarak görebiliyor olacaksınız:
Diskin özellikleri sayfası:
Linux işletim sistemlerinde kullanılan dosya sistemleri ve Windows dosya sistemlerine erişim ile ilgili durum ise şu şekilde: Linux işletim sistemleri genelde EXT2 ve EXT3 dosya sistemlerini kullanırlar bununla birlikte bazı dağıtımlar XFS,REISERFS gibi dosya sistemlerini tercih etmişlerdir. Her birinin farklı performans avantajları ve dezavantajları bulunmaktadır:
Pardus hakkında bilgi:
http://www.yesiltas.net/sezer/2007/03/pardus.html
Ama bir grup özgür yazılımcı Wine adını verdikleri projeyle bunu mümkün hale getirmişler. Peki bunu nasıl başarmışlar?
Programların çalışma mantığı, üzerinde çalıştıkları işletim sisteminin kütüphane fonksiyonlarını çağırarak bilgisayara hükmetme felsefesine dayalıdır. Windows, kapalı bir işletim sistemi olduğu için bu kütüphane fonksiyonları sadece Microsoft tarafından geliştirilmekte ve kodları kapalı tutulmaktadır, buna rağmen eğer siz aynı fonksiyonları, aynı isimde, aynı işleri, Linux üzerinde yapabilecek şekilde Linux için yazmayı başarabilirseniz Windows programlarının Linux’ta çalışmasını sağlayabilirsiniz., işte Wine geliştirme ekibi bunu başarmış, windows kütüphane fonksiyonlarını Linux için baştan yazmışlar.
Wine başarılı bir proje: Eğer öyle olmasaydı Google, Picasa’nın Linux sürümünü Wine altyapısı üzerinde yayınlamazdı. Hatta Google, Picassa’yı Wine üzerinde çalıştırabilmek için bu projeye katkıda bile bulunmuştu:
http://picasa.google.com/linux/index.html
Wine önemli bir proje: Linux kullanıcılarının en sık karşılaştığı 2 temel sıkıntıdan biri windows oyunlarını Linux’ta oynayamamak, diğeri ise kendileri için kritik programların Linux versiyonlarına alışamamak. Bu nedenle büyük bir isteğe sahip olsalar da, Windows’larından vazgeçemeye cesaret edemiyorlar, Wine bu cesareti verebilecek bir proje.
Wine hala geliştirilmekte, tüm windows programlarını henüz çalıştıramıyor ve bazıları gerçekten verimsiz çalışıyor ama düzgün çalışan uygulamaların kullanıcılar tarafından ipuçları ile birlikte paylaşıldığı siteye gözatınca yabana atılmayacak bir liste çıkıyor karşınıza:
http://appdb.winehq.org/
Geçen sene Pardus’un geliştirici ekibinden Wine deneyimlerimizle ilgili fikirlerimiz istenmişti. Şunları yazmıştım:
“Ocak 2006′da Pardus’u ilk kurduğum zamanlarda, Windows’suz olmayacağını düşünüyordum, bu nedenle wine çok ilgimi çekmiş üzerinde çok zaman harcamıştım. Bu dönemde ilk farkettiğim şey linux’çuların pek wine’dan hoşlanmadığı idi, dolayısıyla soru sormaya çekiniyor ve wine daha fazla gelişmez diye düşünüyordum.”
* * *
“Ben giderek Windows programlarına ihityacı azalan bir kullanıcıyım, Linux ve Pardus ile yeni tanışan bir çok kişiyi wine ile desteklemek gerektiğini düşünüyorum, bu cesaret verici olacaktır. Zaten her insanın içinde bulunan araştırma ve keşfetme içgüdüsü onları bir süre sonra kullandığı tüm programların Linux alternatiflerini bulmaya itecektir.”
Resimdeki gibi, bir Linux dağıtımında Wine sayesinde IE6.0, MS Power Point, Notepad ve Solitare’i bir arada görebilirsiniz:
]]>
Pardus 2007′ye Beryl Manager pencere yöneticisini kurduktan sonra bilgisayar kullanmanın keyfi yüzlerce kat artıyor. Bu pencere yöneticisi sayesinde yapabildiklerinizi görünce gözlerinize inanamayacaksınız. Bir video hazırlamayı düşündüm ama zaten youtube’da bir çok video var, bunlardan iki tanesini buraya ekliyorum:
Beryl Manager’ı Pardus 2007′ye kurmak için aşağıdaki dökümanı adım adım takip etmelisiniz:
http://tr.pardus-wiki.org/NASIL:AIGLX_ve_BERYL_Kurulumu
Pardus hakkında bilgi için daha önce yazdığım şu yazıya göz atabilirsiniz:
http://www.yesiltas.net/sezer/2007/03/pardus.html
Benim ekran görüntülerim:
.: ALT+TAB tuşu ile pencere değiştirme :.
.: Küp Masaüstü özelliği :.
.: Küp Masaüstü özelliği :.
.: Esneyebilen Pencereler :.
]]>
http://tr.pardus-wiki.org/NASIL:Vmware_Kurulumu
Ancak vmware ailesinin ücretsiz olan ürünleri vmware player ve vmware server olduğu için bir takım farklılıklar içeren vmware server kurulumunun kısaca anlatayım istedim.
- Pisi paket yönetcisinden xinetd ve kernel-headers paketlerini kurun
- Programı indirdiğiniz sayfada register olup bir seri numarası edinin. (http://www.vmware.com/download/server/)
- Ücretsiz vmware server programını /home/kullaniciadi dizinine indirin. (http://www.vmware.com/download/server/)
- alt+f2 tuşuna basıp konsole yazarak konsola girin.
- su komutu ile root kullanıcısı olun.
- cd /etc/init.d komutu ile dizin değiştirin.
- mkdir -p rc0.d rc1.d rc2.d rc3.d rc4.d rc5.d rc6.d komutunu çalıştırın.
- cd home/kullaniciadi komutu ile makinayı kullandığınız kullanıcının ev dizinine gidin.
- tar -zxvf VMware-server-xxx.tar.gz komutu ile indirdiğiniz dosyayı açın.
- cd vmware-server-distrib komutu ile oluşan vmware-server-distrib dizinine girin.
- ./vmware-install.pl yazarak kurulumu başlatın, tüm soruları enter ile geçin.
- Sonra aşağıdaki komutları çalıştırın.
- modprobe vmmon
- echo vmmon >> /etc/modules.autoload.d/kernel-2.6
- root kullanıcısından çıkmadan vmware yazarak vmware’i çalıştırın.
- vmware’in Help menüsünden Enter Serial Number diyerek edindiğiniz seri numarasını buraya girin. Bu işlemi ancak root ile yapabilirsiniz.
- Programdan çıkın. Konsolda root kullanıcı iken
- chmod 755 /home/kullaniciadi/.vmware/preferences komutunu çalıştırın. Bunu yapmaz iseniz Pardus menüsünden vmware’i çalıştıramazsınız.
- Artık Pardus Menüsünden Programlar-Sistem altından vmware’i çalıştırabilirsiniz.
Artık vmware ile sanal makinalarınızı oluşturabilirsiniz. Vmware kullanarak sanal makina oluşturma konusunda daha önce bir yazı yazmıştım: http://www.yesiltas.net/sezer/2007/01/vmware-ilk-zamanlar-y-azlm-gelitiren.html